محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

190

تحفه خانى ( فارسى )

صاحب ورم از دخول حمام و خوردن شراب و تقليل اغذيه كه درو گوشت باشد مگر نزد ضعف و سقوط قوت زيرا كه از اختيار اين چيزها ماده ورم زياده مىشود و ترك حركات نفسانى و بدنى درين علت ضروريست و درين ورم نيز ابتدا اختيار چيزى كه رادع باشد بايد كرد اما آن رادع از ماكول و غير آن هرچه باشد بحسب مقدار مىبايد قليل باشد كه حمل ثقيلى نشود خصوصا كه ورم در معده باشد يا كبد و بوقت تحليل ماده البته دواى محلل مىبايد خالى از ادويه قابضه طيب الريح نباشد تا قوت آن عضو وارم را نگاه دارد بوقت تحليل و اين از جمله قوانين و قواعد واجبة المراعات است و موافق‌ترين ملينات در حين ورم باطن مثل عنب الثعلب است خصوصا كه درد قوى باشد زيرا كه در عنب الثعلب ردع و تليين و تحذير همه هست و خيارشنبر نيز مفيد است و تغذيه اصحاب اورام باطن نبايد كرد مگر بغذاى لطيف و آن نيز در حال خفته و هركس كه مبتلا بورم احشا و باطن باشد و قوت او ساقط باشد قريب الهلاك است و اگر چنانچه ورم باطنى منفجر شود او را بشربتى كه غسل ورم از وسخ كند ضروريست مثل جلاب از ماء العسل و بعد از آن چيزى كه موجب نضج ما بقى ماده و تجفيف آن باشد بايد داد و بعد از انفجار و بقاى تمام ماده اقتصار بر مجففات بايد كرد و گاه چنانست كه طبيب جاهل فتق معومى را ورم تشخيص كرد و نيش بر آن زد و آن خود معانى بود نازل بكيس انثيين و آن خطا و غلط بين است و به همه حال مريض و اصحاب او از چنين جاهلان بايد كه اشد پرهيز لازم دارند و على كرم اللّه وجهه و رضى عنه فرموده است لو كانت الجهال فى الجنة جارا لتركت الجنة و اخترت نارا ، و گاه چنانست